Jak zmienić koło w samochodzie? To musisz wiedzieć!

Samodzielna wymiana koła w samochodzie jest jak najbardziej możliwa – nawet dla osoby, która robi to pierwszy raz. Wystarczy odpowiednio zabezpieczyć auto, mieć pod ręką podstawowe narzędzia i trzymać się kilku prostych zasad. Poniżej znajdziesz instrukcję, która przeprowadzi Cię przez cały proces krok po kroku.

W skrócie: jak zmienić koło w samochodzie? Zatrzymaj auto w bezpiecznym miejscu, włącz światła awaryjne i ustaw trójkąt ostrzegawczy. Zaciągnij hamulec ręczny, wrzuć 1. bieg lub pozycję P, zablokuj koło po przekątnej, poluzuj śruby (w lewo), unieś samochód podnośnikiem, zdejmij uszkodzone koło i załóż zapasowe. Po opuszczeniu auta dokręć śruby krzyżowo, dokręcając w prawo – zgodnie z ruchem wskazówek zegara.

Sprawdź także inne poradniki dotyczące eksploatacji auta i kosztów utrzymania pojazdu, aby lepiej przygotować się na podobne sytuacje na drodze.

Potrzebne narzędzia do wymiany koła

Do wymiany koła w samochodzie potrzebujesz kilku podstawowych narzędzi. Na wstępie upewnij się, czy w bagażniku masz koło zapasowe lub koło dojazdowe. W wielu nowszych autach zamiast niego znajduje się zestaw naprawczy do opon – w takiej sytuacji schemat postępowania będzie inny niż poniżej.

Lista niezbędnych narzędzi na pewno obejmuje:

• klucz do kół – najlepiej krzyżowy lub teleskopowy,
• podnośnik samochodowy – dopasowany do masy pojazdu,
• rękawice ochronne,
• trójkąt ostrzegawczy,
• koło zapasowe lub dojazdowe,
• ewentualnie płaski śrubokręt – ułatwia zdjęcie kołpaka,
• adapter do śrub antykradzieżowych – jeśli auto ma śruby zabezpieczające felgi.

Jeśli Twoje felgi są zakryte kołpakiem, przed poluzowaniem śrub musisz go zdjąć. Najprościej podważyć go płaskim śrubokrętem albo płaskim końcem klucza do kół i ostrożnie ściągnąć, aby go nie połamać. W przypadku śrub antykradzieżowych potrzebny będzie specjalny klucz–adapter, który zwykle leży razem z lewarkiem lub w schowku.

Jak zmienić koło w samochodzie – instrukcja krok po kroku

Krok 1: Zabezpieczenie pojazdu i przygotowanie do podniesienia

Pierwszym krokiem jest właściwe zabezpieczenie samochodu. Zatrzymaj pojazd na możliwie płaskiej i twardej nawierzchni, z dala od zakrętów i wzniesień. Włącz światła awaryjne, a następnie ustaw trójkąt ostrzegawczy w odległości zależnej od rodzaju drogi (szczegóły znajdziesz w sekcji o bezpieczeństwie).

Przed rozpoczęciem jakichkolwiek prac koniecznie zaciągnij hamulec ręczny. W samochodzie z manualną skrzynią biegów wrzuć 1. bieg (ewentualnie wsteczny), a w aucie z automatem ustaw dźwignię w pozycji P. Jeśli masz w bagażniku kliny, ułóż je pod kołami, aby uniemożliwić przetoczenie auta.

Żeby jeszcze lepiej zabezpieczyć samochód przed stoczeniem, zablokuj koło po przekątnej względem uszkodzonego. Jeśli wymieniasz prawe przednie koło, zabezpiecz lewe tylne i odwrotnie. Możesz użyć do tego:

• gotowych klinów,
• cegieł, kamieni lub kawałków drewna,
• innych stabilnych przedmiotów, które da się mocno wsunąć pod oponę.

Teraz zajmij się felgą. Jeśli jest osłonięta kołpakiem, zdejmij go, delikatnie podważając śrubokrętem. Odłóż kołpak w bezpieczne miejsce – najlepiej do bagażnika – aby go nie porysować ani nie zgubić. W przypadku śruby zabezpieczającej znajdź specjalną nasadkę i przygotuj ją razem z kluczem do kół.

Zanim użyjesz podnośnika, lekko poluzuj śruby w kole, które planujesz wymienić. Ustaw klucz na śrubie i przekręć go w lewo, czyli przeciwnie do ruchu wskazówek zegara. Poluzuj każdą śrubę tylko o niewielki kąt – około ¼ obrotu – tak aby nie odkręcić ich całkowicie.

Jeśli śruby są mocno zapieczone i nie dają się ruszyć, możesz pomóc sobie preparatem odrdzewiającym. Spryskaj nim gwint przy feldze, odczekaj chwilę, a następnie spróbuj ponownie. Gdy nadal stawiają duży opór, ostrożnie dociśnij klucz stopą, trzymając go poziomo. Unikaj energicznego skakania po kluczu – łatwo wtedy uszkodzić śrubę lub ześlizgnąć się i zrobić sobie krzywdę.

Najpierw lekko poluzuj śruby w kole ruchem w lewo (przeciwnie do ruchu wskazówek zegara), ale ich nie wykręcaj. Dopiero potem przejdź do podnoszenia samochodu podnośnikiem.

Teraz możesz ustawić podnośnik w miejscu wskazanym przez producenta auta. Taki punkt znajdziesz zwykle na progu podwozia blisko koła, które chcesz unieść – charakterystyczne wycięcie lub wzmocnienie. Ustaw podnośnik prostopadle do podłoża i zacznij powoli podnosić samochód, cały czas obserwując jego stabilność.

Krok 2: Demontaż uszkodzonego koła i montaż zapasowego

Kiedy samochód jest już odpowiednio podniesiony, koło powinno znajdować się kilka centymetrów nad ziemią. Teraz możesz całkowicie odkręcić śruby, ponownie przekręcając klucz w lewo. Śruby odkręcaj po kolei, odkładając je w jedno miejsce. Nie kładź ich bezpośrednio na ziemi, w piasku lub błocie. Zabrudzenia przyklejone do gwintu mogą utrudnić późniejsze dokręcanie i przyspieszyć zużycie. Najlepiej odłożyć je na czystą szmatkę albo do odwróconego kołpaka.

Po wykręceniu wszystkich śrub zdejmij koło, przytrzymując je oburącz. Jeśli mimo odkręcenia śrub felga „siedzi” na piaście i nie chce zejść, możesz delikatnie uderzyć w bok opony założonym już kołem zapasowym. Rób to ostrożnie i tylko wtedy, gdy samochód stoi stabilnie na podnośniku.

Zdemontowane koło z przebitą oponą wsuń pod próg samochodu obok podnośnika. Stworzy to dodatkowy punkt podparcia i zabezpieczy auto przed upadkiem, gdyby lewarek stracił stabilność.

Po zdjęciu starego koła załóż na piastę koło zapasowe lub dojazdowe. Ustaw je tak, aby otwory w feldze pokryły się ze szpilkami lub otworami gwintowanymi. Włóż śruby na swoje miejsce i wkręć je ręcznie, ruchem w prawo, czyli zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Dzięki temu łatwiej wyczujesz, czy gwint „łapie” prawidłowo.

Gdy wszystkie śruby są już wstępnie wkręcone, możesz powoli opuścić samochód, obracając podnośnik w przeciwnym kierunku. Kiedy opona dotknie podłoża i auto oprze się częściowo na kole, zatrzymaj opuszczanie. Teraz przejdź do właściwego dokręcania śrub kluczem.

Śruby zawsze dokręcaj na krzyż, nigdy po kolei jedna obok drugiej. Oznacza to, że po dokręceniu jednej śruby przechodzisz do tej leżącej naprzeciwko, a nie sąsiadującej. Taki sposób sprawia, że felga dobrze przylega do piasty i zmniejsza ryzyko bicia koła. Przy każdym obrocie klucza przekręcaj go w prawo, czyli zgodnie z ruchem wskazówek zegara, aż poczujesz wyraźny opór.

Po dokręceniu wszystkich śrub na krzyż możesz całkowicie opuścić samochód na ziemię i wyjąć podnośnik. Jeśli zdejmowałeś kołpak, załóż go ponownie, dociskając równomiernie do felgi. Gdy masz wątpliwości, czy kołpak „siedzi” stabilnie, lepiej schowaj go do bagażnika i poproś o pomoc przy najbliższej wizycie w serwisie.

Bezpieczeństwo podczas wymiany koła

Bezpieczeństwo jest absolutnym priorytetem podczas wymiany koła. Odpowiednie miejsce, stabilny podnośnik, prawidłowe zablokowanie kół i używanie trójkąta ostrzegawczego to podstawa. Właściwe zachowanie podczas wymiany opon może uchronić Cię przed groźnym wypadkiem i poważnymi uszkodzeniami samochodu. Warto stosować się do kilku zasad:

1. Nigdy nie zmieniaj koła na skarpie, na zakręcie ani na śliskiej powierzchni.
2. Upewnij się, że podnośnik stoi równo i stabilnie, zanim podniesiesz samochód.
3. Zawsze używaj trójkąta ostrzegawczego, jeśli zmieniasz koło na drodze.
4. Nie zasłaniaj widoku innym kierowcom – jeśli możesz, zjedź jak najdalej na pobocze.

Sposób ustawienia trójkąta ostrzegawczego zależy od rodzaju drogi. W terenie zabudowanym umieść go na samochodzie lub bezpośrednio za nim. Poza terenem zabudowanym ustaw trójkąt w odległości około 30–50 metrów za pojazdem, na prostym odcinku drogi. Na autostradzie i drodze ekspresowej trójkąt powinien stanąć mniej więcej 100 metrów za Twoim autem – najlepiej przy skraju pasa awaryjnego.

Przy gorszej widoczności, po zmroku lub w czasie opadów, dobrze jest założyć kamizelkę odblaskową. Kosztuje niewiele, a mocno zwiększa Twoje bezpieczeństwo podczas pracy przy samochodzie.

Postępowanie po wymianie koła

Po wymianie koła jeszcze raz sprawdź, czy wszystkie śruby są dobrze dokręcone i czy felga równomiernie przylega do piasty. W czasie jazdy śruby mogą się delikatnie „ułożyć”, dlatego po przejechaniu kilkudziesięciu kilometrów zatrzymaj się w bezpiecznym miejscu i ponownie skontroluj ich dokręcenie – najlepiej znów na krzyż.

Nie zapomnij o sprawdzeniu ciśnienia w oponie założonego koła. Jeśli jest niższe niż zalecane przez producenta auta, jak najszybciej uzupełnij powietrze – różnicę w zachowaniu samochodu czuć już przy odchyleniu rzędu 0,2–0,3 bara. Zbyt niskie ciśnienie pogarsza prowadzenie, wydłuża drogę hamowania i zwiększa zużycie paliwa.

Po awaryjnej wymianie koła warto jak najszybciej podjechać do serwisu wulkanizacyjnego. Fachowiec sprawdzi stan opony, felgi i przede wszystkim dokręci śruby kluczem dynamometrycznym, ustawionym na moment obrotowy zalecany przez producenta samochodu (najczęściej w przedziale 90–140 Nm, w zależności od modelu). Zbyt słabe dokręcenie grozi poluzowaniem koła, a zbyt mocne może wydłużyć śruby i utrudnić ich późniejsze odkręcenie.

Koło dojazdowe, zestaw naprawczy i assistance – alternatywy

Nie każde auto ma pełnowymiarowe koło zapasowe. Coraz częściej producenci stosują koło dojazdowe, którego opona ma mniejszą szerokość i inne parametry niż standardowe ogumienie. Takie koło jest przeznaczone jedynie do tymczasowej jazdy – zwykle z ograniczeniem prędkości do około 80 km/h i na możliwie krótkim dystansie, tylko do najbliższego warsztatu.

Popularnym rozwiązaniem jest też zestaw naprawczy z pianką uszczelniającą i małym kompresorem. Pianka wtłoczona do opony uszczelnia niewielkie przebicie bieżnika, a kompresor pozwala uzupełnić powietrze. To szybki sposób, który często pozwala ruszyć w dalszą drogę bez zdejmowania koła, lecz nie zadziała przy większym rozcięciu opony albo uszkodzeniu bocznej ściany.

Jeśli nie masz koła zapasowego ani zestawu naprawczego, albo po prostu nie czujesz się na siłach, by samodzielnie zmieniać koło na poboczu, rozwiązaniem może być ubezpieczenie assistance. W takim wariancie wystarczy zadzwonić na infolinię ubezpieczyciela. Na miejsce przyjedzie pomoc drogowa, która wymieni koło lub odholuje auto do warsztatu – co szczególnie przydaje się na autostradach i drogach szybkiego ruchu.